این مسجد که متعلق به دورۀ قاجاریه است به همّت مرحوم شیخ علی اکبر مجتهد از روحانیون مجتهد و عالی رتبۀ شهر بنا نهاده شد. این بنا با قدمت 170 سال از زیباترین و کاملترین مساجد شهرستان شاهرود می باشد. مساحت این بنا حدود750 متر مربع و زیر بنای آن 500 متر مربع می باشد و شامل فضاهای گنبد خانه، شبستان، طلبه خانه و آب انبار می باشد. مسجد دارای دو ورودی است که یکی به خیابان شهید صدوقی و دیگری به کوچه مسجد شیخ علی اکبر مرتبط است. این بنا به شمارۀ 1918 در فهرست آثار ملّی ایران به ثبت رسیده است.

ازجمله ویژگی های این خانه وجود تنها بادگیر شهرستان در این خانه و نورگیرحوض خانه، تقارن هایی که در پلان و نما وهمچنین تزئینات آجری ازاره های پیرامون حیاط است

مسجد مرحوم حاج شیخ علی اکبر مجتهد آن گونه که در وقفنامه آمده است در سال 1274 هجری قمری به دست خود آن مرحوم که از علما و روحانیان برجسته شاهرود بودند بنا شد. در وقفنامه مسجد که بدست خود مرحوم حاج شیخ علی اکبر مرقوم شده آمده است" در سال 1274 هجری قمری تصمیم گرفتم در زمین باغچه ای که از قبل خریداری کرده ام مسجدی بنا کنم".

از همین روی با سفارش به دامادش از شهر یزد معماری برای ساخت بنای مسجد به شاهرود می آید.

اول بنایی از مسجد که ساخته می شود همین شبستان وسط است، بعد در قسمت غربی شبستان وسط شبستان تابستانه و پس از آن حاج آقا میرزا پدر زن پسر مرحوم شیخ علی اکبر با اجازه شیخ علی اکبر شبستان زمستانه را در قسمت شرق مسجد بنا می گذارد. بعد از ساخت این سه مجموعه داماد مرحوم شیخ علی اکبر حجرات بالای شبستان تابستانه را ساخت که از آن برای قرائت خانه و مطالعه طلاب علوم دینی استفاده می شد.

,بعد از ساخت این قسمت ها آب انبارهای مسجد ساخته می شود، برای این مسجد سه آب انبار برای آب شرب، آب وضو و استفاده های دم دستی و دیگری آب مورد نیاز برای سرویس های بهداشتی ساخته شده است.

در مجموع ساخت این بنا 26 سال به طول انجامید و تمام مصالح این بنا به جز سنگی که برای پی بنا استفاده شده است از همین مکان تهیه شده است، در قسمتی از حیاط کوره آجر پزی درست شد و خشت بنا از همین مکان برداشت شده و در کوره پخته شده است.

زمانی که مرحوم حاج شیخ علی اکبر این مسجد را بنا نهاد ناصرالدین شاه قاجار بر کشور حکومت می کرد و اعتماد السلطنه وزیر دربار ناصرالدین شاه در خاطرات خود ذکر کرده است که در راه بازگشت از مشهد زمانی که به قصبه شاهرود رسیدیم دیدیم حاج شیخ علی اکبر مجتهد مشعول ساخت مسجدش در بیرون قلعه است، شاهرود در زمان قاجار شاهرود از محلات قلعه ولوا یا ولی آباد، قلعه سنگ و منطقه بیدآباد تشکیل شده بود و تمام این قسمت ها باغستان و زمین زراعی بوده است.

شبستان تابستانه تماما از خشت و آجر است، گنبد بزرگی دارد. شبستان اصلی مسجد همین شبستان وسطی است است، درب ورودی مسجد که از داخل خیابان است و درب شبستان آن زمان نبود بلکه در سال 55 کار گذاشته شده است، درب ورودی مسجد هم از داخل کوچه بوده است. اما در سال 55 تصمیم گرفته می شود که مسجد دربی هم از داخل خیابان داشته باشد از همین رو جلوی راه شیر آب انبار را ساخته و از داخل خیابان نیز درب ورودی و درب شبستان تابستان برای مسجد کار گذاشته می شود.

شبستان تابستانه به گونه ای ساخته شده بود که در فصل تابستان و گرمای هوا خنکی خاصی داشت و در فصل تابستان استفاده می شد، شبستان زمستان برای این بنا شده بود که در شرایط خاص فصل زمستان و اگر احیانا بنا احتیاج به مرمت و بازسازی داشت مسجد تعطیل نبود و به شبستان دیگر نقل مکان می شد حتی در سال 75 که سازمان میراث فرهنگی در مسجد امورات مرمت و بازسازی مسجد را انجام می داد مراسمات معمول و سه نوبت نماز جماعت در مسجد برگزار می شد.

در زمان های قدیم ماشین آلاتی برای انتقال و جابجایی مصالح ساختمانی وجود نداشت و هر بنایی که ساخته می شد خشت مورد نیاز برای ساخت بنا از همان مکان برداشت می شد، برای بنای این مسجد هم همین طور، در زمان های قدیم اینجا باغ هایی در پشت بازار قدیم شاهرود بود، در گوشه ای از صحن مسجد کوره دستی آجر پزی زدند و خاک مورد نیاز برای ساخت خشت مسجد از همین جا برداشت شد و خشت مسجد همین جا ساخته و پخته شد.

حجره هایی بر روی شبستان تابستانه قرار گرفته است

این حجره ها در زمان قدیم درب داشت و محل زندگی طلاب علوم دینی و حوزه علمیه بوده است، در این حجره ها بخاری دیواری نیز ساخته شده است که طلاب پخت و پز خود را هم همانجا انجام می دادند که باعث تغییر رنگ دیوارها و سقف حجره شده است.

در زمان خود مرحوم حاج شیخ علی اکبر و حتی زمان پسرش حاج شیخ مرتضی این حجره ها دایر بود اما بعد از مرگ این دو مرحوم مسجد دارای خلأ مدیریتی شد و این حجره ها نیز مسدود شد.

ثبت ملی

در سال 75 راه شیر آب انبار (راه پله) تخریب شده بود و برخی از دوستان و امام جماعت وقت مسجد نظرشان بر این بود که با چند کامیون خاک آب انبار پر شود، اما یکی از دوستان که در انجام امورات مسجد همکاری می کنند گفتند حیف است که این بنای تاریخی از بین برود و پیشنهاد داد که به سازمان میراث فرهنگی رفته و برای ثبت آن اقدام گردد که پس از مراجعه به سازمان خانم فاتح رئیس وقت میراث فرهنگی شاهرود به همراه مهندس ابوالفضلی معاون سازمان به مسجد آمدند، گزارش و تصاویر لازم را تهیه کردند و این بنا ظرف مدت 45 روز ثبت آثار ملی سازمان میراث فرهنگی شد و در همان سال بودجه ای برای مرمت راه شیر آب انبار تخصیص داده شد.

این بنای ارزشمند در سال 76 با شماره 1918 ثبت سازمان میراث فرهنگی شده است.

تهیه آب دعا قبل از تحویل سال، مراسمات ویژه تحویل سال و شب های قدر، دوخت کیسه مراد در بیست و هفتم ماه مبارک رمضان و ... از جمله آداب و رسوم ویژه ای است که در این مسجد برگزار می شود.

گزارش و عکس از فاطمه قریب (نسل شاهوار)

مسجد شیخ علی اکبر

آگهی ها

فیلتر ها

دسته بندی

برند ها

قیمت

محصولی با این مشخصات پیدا نکردیم